Báo cáo Tổng kết Tình hình Thiên tai tại Việt Nam Năm 2025: Một Năm của những Kỷ lục Đau thương

Báo cáo Tổng kết

Tình hình Thiên tai tại Việt Nam Năm 2025:

Một Năm của những Kỷ lục Đau thương

Đỗ Đức Dũng tổng hợp từ các thông tin trên mạng – 18/12/2025

I. Bối cảnh Chung: Năm 2025 - Thiên tai Khốc liệt và Dồn dập

Năm 2025 được ghi nhận là một trong những năm thiên tai khốc liệt nhất trong nhiều thập kỷ qua tại Việt Nam. Bối cảnh chung của năm được định hình bởi hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra với tần suất dồn dập và quy mô trên diện rộng, để lại những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Sự cộng hưởng của các hình thái thiên tai như bão mạnh, mưa lớn kéo dài, lũ lụt trên các lưu vực sông lớn và sạt lở đất đã gây ra những tổn thất mang tính hệ thống về người, tài sản, cơ sở hạ tầng và sản xuất trên khắp cả nước.

Quy mô của thảm họa được thể hiện qua những số liệu tổng quan ban đầu, cho thấy mức độ tàn phá ở ngưỡng lịch sử:

- Tổng số người chết và mất tích: 419 người

- Tổng thiệt hại kinh tế (ước tính): Vượt 97.115 tỷ đồng

Những con số trên chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, phản ánh một năm mà các giới hạn lịch sử về rủi ro khí hậu liên tục bị phá vỡ. Phân tích sâu hơn về các kỷ lục này sẽ cho thấy rõ hơn tính chất bất thường và ngày càng cực đoan của các mối đe dọa mà Việt Nam đang phải đối mặt.

II. Phá vỡ Kỷ lục: Những Con số Lịch sử trong Năm 2025

Việc phân tích các số liệu kỷ lục của năm 2025 không chỉ mang ý nghĩa thống kê. Chúng là minh chứng rõ ràng cho tính chất ngày càng cực đoan và khó lường của thiên tai, đồng thời cho thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng và cộng đồng trước những biến động khí hậu. Hai kỷ lục lịch sử nổi bật đã được ghi nhận:

II.1. Hoạt động Bão và Áp thấp Nhiệt đới trên Biển Đông:

Lần đầu tiên trong lịch sử quan trắc khí tượng, Biển Đông đã ghi nhận 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, bao gồm 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới. Con số này đã chính thức vượt qua kỷ lục cũ của năm 2017. Đáng chú ý, nhiều cơn bão trong số này có cường độ rất mạnh và quỹ đạo di chuyển phức tạp, gây khó khăn lớn cho công tác dự báo và ứng phó.

II.2. Mực nước Lũ Lịch sử:

Mưa lớn kéo dài đã khiến 14 tuyến sông lớn trên cả nước ghi nhận mực nước lũ vượt mức lịch sử. Danh sách các sông bao gồm: sông Cầu, sông Thương, sông Trung, sông Bằng, sông Cả, sông Lô, sông Bưởi, sông Cà, sông Bò, sông Thu Bồn, sông Ba, sông Kỳ Lộ, sông Dinh (Ninh Hòa) và sông Cam Ly.

Hai kỷ lục này không phải là những hiện tượng riêng lẻ mà có mối quan hệ nhân quả trực tiếp. Tần suất và cường độ của 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới đã liên tục bơm một lượng ẩm khổng lồ vào đất liền, làm bão hòa đất và gây áp lực cực lớn lên các lưu vực sông, dẫn đến hệ quả tất yếu là 14 tuyến sông lớn đồng loạt vỡ kỷ lục về mực nước lũ. Sự kiện lũ lụt đồng loạt này cho thấy sự quá tải mang tính hệ thống của cơ sở hạ tầng thoát lũ và sự thay đổi của các mô hình thủy văn trên cả nước.

Những kỷ lục này chính là tác nhân trực tiếp tạo ra một chuỗi thảm họa liên tiếp, tàn phá các vùng miền từ Bắc vào Nam trong suốt cả năm.

III. Diễn biến Chi tiết các Thiên tai Nổi bật trong Năm 2025

Việc phân tích diễn biến thiên tai theo trình tự thời gian cho thấy rõ tính chất "lũ chồng lũ", "bão chồng bão" của năm 2025. Các đợt thiên tai xảy ra liên tiếp đã làm suy giảm nghiêm trọng năng lực phục hồi của các địa phương, khiến thiệt hại leo thang và công tác khắc phục hậu quả trở nên vô cùng khó khăn.

III.1 Khởi đầu Mùa mưa bão: Bão số 1 (Wutip)

Bão số 1 (Wutip) đã thiết lập một tiền lệ nguy hiểm cho mùa thiên tai năm 2025, bộc lộ những lỗ hổng ban đầu trong hệ thống ứng phó. Ảnh hưởng trực tiếp đến Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, cơn bão gây mưa lớn trên diện rộng và ngập úng nghiêm trọng, khiến 7 người thiệt mạng và hơn 4.300 ngôi nhà bị ảnh hưởng, báo hiệu một năm đầy thách thức.

III.2 Thảm kịch Vịnh Hạ Long: Lỗ hổng trong Dự báo và An toàn Hàng hải

Ngày 19/7, một cơn giông lốc bất ngờ đã gây ra thảm kịch khi làm lật tàu du lịch Vịnh Xanh 58 trên Vịnh Hạ Long, cướp đi sinh mạng của 39 người. Sự kiện này không chỉ là một trong những tai nạn đường thủy nghiêm trọng nhất năm mà còn phơi bày những rủi ro tiềm ẩn trong công tác dự báo thời tiết cực đoan quy mô nhỏ và việc tuân thủ các quy định an toàn hàng hải.

III.2 Lũ chồng Lũ ở Miền Bắc và Bắc Trung Bộ: Bão số 3 (Wipha) và Dải hội tụ Nhiệt đới

Tác động cộng hưởng của Bão số 3 (Wipha) và các đợt mưa lớn do dải hội tụ nhiệt đới hoạt động mạnh đã gây ra tình trạng ngập lụt nghiêm trọng trên một nền đất đã bão hòa nước. Hai sự kiện này khiến tổng cộng 10 người thiệt mạng, hơn 8.500 nhà dân bị ảnh hưởng và nhấn chìm hàng nghìn hecta lúa, hoa màu, gây thiệt hại nặng nề cho sản xuất nông nghiệp.

III.4 Rủi ro Địa chất bị Kích hoạt: Lũ quét Chết người tại Điện Biên

Tại các tỉnh miền núi phía Bắc, đặc biệt là Điện Biên, mưa lớn kéo dài đã kích hoạt hàng loạt rủi ro địa chất. Các trận lũ quét và sạt lở đất, đặc biệt nguy hiểm khi xảy ra vào ban đêm, đã cướp đi sinh mạng của 10 người và khiến nhiều xã vùng sâu bị cô lập, cho thấy mức độ脆弱性 cao của các cộng đồng sinh sống ở khu vực địa hình phức tạp.

III.5 Chuỗi Bão Liên tiếp Tàn phá Miền Trung và Cả nước (Bão số 5, 9, 10, 11)

Từ cuối mùa hè đến mùa thu, một chuỗi bão liên tiếp đã tạo ra các tác động cộng hưởng, đẩy thiệt hại lên cao.

- Bão số 5 (Kajiki): Gây thiệt hại trên phạm vi rộng, làm 9 người thiệt mạng, ảnh hưởng gần 47.000 ngôi nhà và gây thiệt hại kinh tế ước tính trên 6.140 tỷ đồng.

- Bão số 9 (Ragsa): Tàn phá nặng nề sản xuất nông nghiệp, khiến hàng trăm nghìn hecta lúa và hoa màu bị mất trắng, đe dọa an ninh lương thực cục bộ.

- Bão số 10 (Bualoi): Được đánh giá là một trong những cơn bão mạnh và nguy hiểm nhất năm, gây ra cái chết cho 67 người và làm hư hỏng gần 200.000 ngôi nhà, làm suy yếu nghiêm trọng khả năng chống chịu của khu vực.

- Bão số 11 (Matmo): Khi các cộng đồng ở Miền Trung vẫn đang quay cuồng với hậu quả tàn khốc từ Bão Bualoi, Bão Matmo đã ập đến như một đòn bồi chí mạng, tấn công vào một hệ thống hạ tầng và sinh kế vốn đã bị tổn thương nghiêm trọng. Bão làm 18 người thiệt mạng, ảnh hưởng hơn 244.500 ngôi nhà và tàn phá ngành chăn nuôi với hàng triệu gia súc, gia cầm bị cuốn trôi.

III.4 Cao trào Cuối năm: Mưa lũ sau Bão số 12 và Bão số 13 ở Miền Trung

Đợt mưa lũ cuối năm là đỉnh điểm của một năm thiên tai khốc liệt, đẩy các hệ thống phòng bị của địa phương đến điểm tới hạn.

• Mưa lũ sau bão số 12 (Fengshen): Hoàn lưu sau bão gây mưa lớn liên tục, khiến 55 người thiệt mạng và thiệt hại kinh tế vượt 7.250 tỷ đồng.

• Bão số 13 (Kalmaegi) và mưa lũ diện rộng (16-21/12): Đây là đợt thiên tai gây thương vong lớn nhất trong năm, làm 108 người thiệt mạng. Trận mưa lũ lịch sử này đã gây ngập lụt sâu và kéo dài tại nhiều địa phương như Khánh Hòa, làm đình trệ hoàn toàn hoạt động kinh tế - xã hội ngay trước thềm cuối năm.

Chuỗi sự kiện thảm khốc này đã để lại một bức tranh thiệt hại toàn diện, đòi hỏi một đánh giá tổng hợp để nhận diện đầy đủ quy mô và tác động.

4. Đánh giá Tác động Toàn diện trên Toàn quốc

Sau khi phân tích diễn biến các sự kiện, việc đánh giá tổng hợp thiệt hại theo từng lĩnh vực là cần thiết để có một cái nhìn mang tính hệ thống về quy mô tàn phá của thiên tai năm 2025 đối với đời sống kinh tế - xã hội của Việt Nam. Các số liệu thống kê dưới đây phác họa một bức tranh tổn thất vô cùng nặng nề.

Lĩnh vực

Thống kê Thiệt hại

Con người

• 419 người chết và mất tích

• 730 người bị thương

Nhà ở

• Hơn 337.110 ngôi nhà bị hư hỏng, tốc mái

Nông nghiệp

• Hơn 874.600 ha lúa, hoa màu, cây trồng bị thiệt hại

• Trên 69.700 con gia súc và 4,9 triệu con gia cầm bị chết, cuốn trôi

Hạ tầng Giao thông & Thủy lợi

• 668 km đê, kè, kênh mương hư hỏng

• 744 km đường giao thông sạt lở

• 100,1 km bờ sông, bờ biển bị xói lở

• Ghi nhận 4.435 điểm sạt lở, đá rơi nguy hiểm

Kinh tế

• Tổng thiệt hại ước tính vượt 97.115 tỷ đồng

Những con số này không chỉ là thống kê về mất mát mà còn là những chỉ số định lượng, đặt ra những câu hỏi lớn về khả năng chống chịu và định hướng phát triển bền vững của quốc gia trong tương lai.

5. Kết luận: Thách thức và Bài học từ Năm Thiên tai 2025

Năm 2025 sẽ được ghi nhớ như một năm thiên tai đặc biệt khốc liệt trong lịch sử Việt Nam, với những kỷ lục chưa từng có về số lượng bão, mức độ lũ lụt và quy mô thiệt hại. Những tổn thất nặng nề về người và của là minh chứng đau xót cho sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan và những lỗ hổng trong năng lực ứng phó.

Thực tế của năm 2025 đã đặt ra những thách thức vô cùng lớn trong công tác phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu. Điều này đòi hỏi một sự chuyển đổi mạnh mẽ và cấp thiết trong nhận thức, chiến lược và hành động, từ việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm đến việc quy hoạch lại các vùng dân cư, củng cố hạ tầng và xây dựng một xã hội có khả năng chống chịu tốt hơn trước những cú sốc khí hậu ngày càng trở nên thường xuyên và dữ dội hơn trong tương lai.