Bài 4: SỰ CHÍNH TRỰC VÀ TRÁCH NHIỆM CÔNG DÂN

Bài 4: SỰ CHÍNH TRỰC VÀ TRÁCH NHIỆM CÔNG DÂN

Đỗ Đức Dũng – 15 tháng 12 năm 2025

(Nhân chuyến đi Phan Thiết-Nha Trang-Phú Yên dự đám cưới Linh Anh cùng vợ và anh em Long+Năm; Hoàng+Làng)

Trong một xã hội hiện đại, nơi quyền lợi cá nhân ngày càng được đề cao, trách nhiệm công dân không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ pháp luật, mà còn gắn liền với các giá trị đạo đức nền tảng. Trong đó, sự chính trực giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây chính là nền móng giúp mỗi cá nhân thực hiện trách nhiệm công dân một cách tự giác và bền vững. Bàn về mối quan hệ giữa chính trực và trách nhiệm công dân là bàn về chất lượng đạo đức của xã hội.

Sự chính trực là lối sống ngay thẳng, trung thực, liêm khiết, thể hiện ở việc tôn trọng sự thật và hành động đúng với chuẩn mực đạo đức. Trách nhiệm công dân là ý thức và hành động của mỗi cá nhân đối với cộng đồng và đất nước, từ việc chấp hành pháp luật đến tham gia xây dựng xã hội. Khi con người sống chính trực, trách nhiệm công dân không còn là nghĩa vụ bị áp đặt từ bên ngoài, mà trở thành lựa chọn xuất phát từ lương tâm và nhận thức nội tâm.

Trong đời sống xã hội, chính trực là nền tảng để thực hiện trách nhiệm công dân một cách hiệu quả. Một công dân chính trực sẽ không gian dối trong kê khai, không trốn tránh nghĩa vụ, không tiếp tay cho hành vi sai trái. Họ hiểu rằng mỗi hành động thiếu trung thực, dù nhỏ, đều có thể làm suy giảm niềm tin và ảnh hưởng đến lợi ích chung. Ngược lại, khi chính trực được đặt lên hàng đầu, các hành vi trách nhiệm sẽ được thực hiện tự giác, góp phần duy trì trật tự và công bằng xã hội.

Sự kết hợp giữa chính trực và trách nhiệm công dân mang lại ý nghĩa to lớn. Với cá nhân, sống chính trực giúp con người giữ vững nhân cách, được xã hội tin cậy và tôn trọng. Với cộng đồng, những công dân chính trực chính là “tế bào lành mạnh” của xã hội, giúp ngăn chặn tiêu cực và xây dựng môi trường sống minh bạch. Một xã hội có nhiều công dân chính trực sẽ giảm bớt gian dối, tăng cường kỷ cương và phát triển bền vững.

Lịch sử từng ghi nhận nhiều tấm gương đặt chính trực lên trên lợi ích cá nhân để thực hiện trách nhiệm với đất nước. Tô Hiến Thành là hình ảnh tiêu biểu khi không vì ân tình riêng mà làm trái nguyên tắc, luôn đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu. Trong đời sống hiện đại, những công dân trung thực trong công việc, dám tố giác hành vi sai trái, hay nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ với xã hội cũng chính là biểu hiện rõ nét của mối quan hệ giữa chính trực và trách nhiệm công dân.

Tuy nhiên, không ít người hiện nay còn xem nhẹ sự chính trực, coi trách nhiệm công dân là hình thức hoặc đối phó. Có người tuân thủ pháp luật chỉ vì sợ bị xử phạt, chứ không xuất phát từ ý thức đạo đức. Những biểu hiện ấy làm cho trách nhiệm công dân trở nên hời hợt, thiếu chiều sâu và cần được phê phán.

Từ đó, mỗi người cần ý thức rèn luyện sự chính trực như một nền tảng đạo đức căn bản. Khi sống trung thực, tôn trọng sự thật và dám chịu trách nhiệm, con người không chỉ hoàn thiện nhân cách mà còn góp phần xây dựng xã hội văn minh, kỷ cương. Chính trực vì thế không tách rời, mà chính là cội nguồn của trách nhiệm công dân chân chính.