Bài 3: Tri thức, tự học và lợi thế cạnh tranh của con người trong xã hội hiện đại

Bài 3: Tri thức, tự học và lợi thế cạnh tranh của con người trong xã hội hiện đại

Đỗ Đức Dũng 18/12/2025

Trong xã hội hiện đại, thị trường lao động ngày càng cạnh tranh khốc liệt. Thành công không còn phụ thuộc hoàn toàn vào xuất thân hay may mắn, mà chủ yếu được quyết định bởi năng lực thực chất của mỗi cá nhân. Trong bối cảnh ấy, tri thức và tinh thần tự học chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa người thành công và người thất bại, đồng thời là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất của con người.

Tri thức là toàn bộ những hiểu biết, kỹ năng và kinh nghiệm mà con người tích lũy được trong quá trình học tập và trải nghiệm. Tự học là quá trình chủ động rèn luyện, mở rộng tri thức và hoàn thiện năng lực của bản thân. Nếu tri thức là “vốn liếng”, thì tự học chính là cách để con người liên tục gia tăng và làm mới vốn liếng ấy trong suốt cuộc đời.

Trong thị trường lao động hiện nay, bằng cấp không còn là yếu tố duy nhất quyết định giá trị của một con người. Điều quan trọng hơn là khả năng vận dụng tri thức vào thực tiễn. Một người có tinh thần tự học sẽ không ngừng cập nhật kiến thức, rèn luyện kỹ năng và thích nghi với sự thay đổi của công việc. Chính điều đó giúp họ nâng cao năng lực, khẳng định vị trí và tạo ra lợi thế cạnh tranh cá nhân. Tri thức giúp con người làm việc hiệu quả hơn, tư duy linh hoạt hơn và có khả năng giải quyết vấn đề một cách sáng tạo.

Không chỉ mang lại lợi thế cho cá nhân, tri thức và tự học còn góp phần tạo nên một xã hội năng động và tiến bộ. Khi mỗi cá nhân đều có ý thức học hỏi, xã hội sẽ hình thành một lực lượng lao động chất lượng cao, đủ sức đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời đại hội nhập. Những quốc gia coi trọng tri thức và giáo dục luôn là những quốc gia có nền kinh tế vững mạnh và vị thế cao trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy nhiều người vẫn có quan niệm lệch lạc về tri thức. Không ít người cho rằng chỉ cần có bằng cấp là đủ, dẫn đến tình trạng học đối phó, học hình thức, thiếu năng lực thực tế. Một số khác lại ngại học hỏi, sợ thay đổi, hài lòng với những gì đã có, khiến bản thân dần tụt hậu trong môi trường cạnh tranh. Những biểu hiện ấy cho thấy việc thiếu tinh thần tự học sẽ làm con người đánh mất lợi thế của chính mình.

Từ đó, mỗi người cần rút ra bài học cho bản thân: tri thức không phải là đích đến, mà là hành trình suốt đời. Muốn đứng vững và vươn lên trong xã hội hiện đại, mỗi cá nhân cần xây dựng cho mình tinh thần tự học nghiêm túc, học để làm, học để thích nghi và học để tạo ra giá trị. Chỉ khi không ngừng trau dồi tri thức và rèn luyện năng lực, con người mới có thể tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững và khẳng định vị trí của mình trong cuộc sống.