BÀI 3: LÒNG CAN ĐẢM – CHÌA KHÓA CHUYỂN HÓA NỖI SỢ THÀNH ĐỘNG LỰC SỐNG

Bài 3: Lòng can đảm – chìa khóa chuyển hóa nỗi sợ thành động lực sống

Đỗ Đức Dũng – 14 tháng 12 năm 2025

(Nhân chuyến đi Phan Thiết-Nha Trang-Phú Yên dự đám cưới Linh Anh cùng vợ và anh em Long+Năm; Hoàng+Làng)

Nỗi sợ hãi vốn là “bóng tối tâm lý” mà hầu như ai cũng mang theo trong suy nghĩ. Con người sợ thất bại, sợ sai lầm, sợ bị đánh giá và sợ những điều chưa biết. Tuy nhiên, nếu chấp nhận bị giam cầm mãi trong vùng an toàn do nỗi sợ tạo ra, con người sẽ không bao giờ chạm tới bầu trời tự do của chính mình. Chính vì vậy, lòng can đảm trở thành chìa khóa quan trọng giúp con người chuyển hóa nỗi sợ thành động lực, tìm thấy tự do nội tâm và khẳng định giá trị bản thân.

Trước hết, cần hiểu đúng bản chất của lòng can đảm. Can đảm không phải là không biết sợ hãi, cũng không phải là hành động liều lĩnh, bất chấp hậu quả. Như Nelson Mandela từng khẳng định: “Lòng dũng cảm không phải là không có sợ hãi, mà là khả năng đối diện với sợ hãi và vượt qua nó.” Như vậy, nỗi sợ không phải là điều cần loại bỏ, mà là điều cần được nhận diện và làm chủ. Can đảm chính là sức mạnh nội tâm giúp con người đứng vững trước nỗi sợ thay vì quay lưng bỏ chạy.

Trong đời sống, lòng can đảm biểu hiện rõ nét ở khả năng dám đối diện với những giới hạn của bản thân. Đó là khi người trẻ dám bước ra khỏi vùng an toàn, chấp nhận thử thách để trưởng thành; là khi dám nhận sai, dám sửa sai và tiếp tục tiến lên dù từng vấp ngã. Can đảm còn thể hiện ở việc dám sống đúng với giá trị của mình, không bị chi phối bởi ánh nhìn phán xét hay sự so sánh từ bên ngoài. Mỗi lần đối diện với nỗi sợ và không lùi bước, con người lại mở rộng thêm một giới hạn mới của chính mình.

Lòng can đảm mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc đối với đời sống tinh thần của người trẻ. Khi nỗi sợ được chuyển hóa thành động lực, con người sẽ tìm thấy tự do nội tâm – thứ tự do không bị ràng buộc bởi định kiến, thất bại hay áp lực xã hội. Nhà văn Walt Disney từng nói: “Chính lòng dũng cảm khiến chúng ta khác biệt. Đừng ngại đối mặt với thử thách, hãy khám phá bản thân và vươn lên.” Chính sự can đảm ấy giúp người trẻ nhận ra năng lực thật sự của mình, từ đó khẳng định giá trị bản thân một cách bền vững.

Thực tế cuộc sống cho thấy, nhiều con người bình dị đã chuyển hóa nỗi sợ thành sức mạnh phi thường nhờ lòng can đảm. Trong vụ chìm phà Kỳ Hà năm 2011, giữa dòng nước dữ và nguy cơ mất mạng, nhiều người dân địa phương đã không ngần ngại lao xuống cứu người, góp phần cứu sống hàng chục nạn nhân. Họ cũng có nỗi sợ như bất kỳ ai, nhưng chính lòng can đảm đã giúp họ vượt qua bản năng ích kỷ để hành động vì sự sống của người khác. Lịch sử dân tộc cũng ghi nhận những tấm gương can đảm phi thường như anh hùng Tô Vĩnh Diện – người đã lấy thân mình chèn pháo trong chiến dịch Điện Biên Phủ, biến nỗi sợ hãi cái chết thành sức mạnh hi sinh vì Tổ quốc.

Tuy nhiên, cần phê phán quan niệm sai lầm cho rằng can đảm là hành động mù quáng hay bất chấp mọi giới hạn. Liều lĩnh, hiếu thắng, coi thường nguy hiểm không giúp con người trưởng thành, mà chỉ đẩy họ vào những rủi ro không cần thiết. Can đảm chân chính luôn gắn với sự tỉnh táo, ý thức trách nhiệm và mục tiêu nhân văn.

Từ đó, mỗi người cần rút ra bài học cho bản thân: học cách đối diện với nỗi sợ thay vì trốn tránh, rèn luyện lòng can đảm từ những hành động nhỏ, kiên trì vượt qua khó khăn để trưởng thành. Khi nỗi sợ được chuyển hóa thành động lực, con người không chỉ tìm thấy tự do nội tâm mà còn khẳng định được giá trị đích thực của chính mình trong cuộc sống.