Bài 2: SỰ CHÍNH TRỰC – GIÁ TRỊ THỂ HIỆN KHI KHÔNG AI NHÌN THẤY

Bài 2: SỰ CHÍNH TRỰC – GIÁ TRỊ THỂ HIỆN KHI KHÔNG AI NHÌN THẤY

Đỗ Đức Dũng – 15 tháng 12 năm 2025

(Nhân chuyến đi Phan Thiết-Nha Trang-Phú Yên dự đám cưới Linh Anh cùng vợ và anh em Long+Năm; Hoàng+Làng)

Có những lúc con người tỏ ra ngay thẳng, chuẩn mực trước ánh nhìn của xã hội, nhưng lại dễ dàng buông lỏng đạo đức khi không có ai giám sát. Chính vì vậy, có ý kiến cho rằng: “Sự chính trực không phải là điều ta nói, mà là điều ta làm khi không ai nhìn thấy.” Nhận định ấy đã chạm đến bản chất sâu xa của một giá trị sống quan trọng – sự chính trực, đồng thời gợi ra nhiều suy ngẫm về nhân cách con người trong đời sống hiện đại.

Sự chính trực là lối sống ngay thẳng, trung thực và liêm khiết, thể hiện ở sự thống nhất giữa suy nghĩ, lời nói và hành động. Người sống chính trực không chỉ nói điều đúng trước đám đông, mà còn âm thầm làm điều đúng khi không ai chứng kiến. Chính trong những khoảnh khắc riêng tư ấy, khi con người đối diện với lương tâm của mình, sự chính trực mới được bộc lộ rõ ràng nhất. Bởi lẽ, nói điều hay không khó, nhưng sống đúng với điều mình nói mới là thước đo thực sự của nhân cách.

Trong cuộc sống, sự chính trực được thể hiện qua những hành động rất giản dị. Đó là việc dám nhận lỗi khi mắc sai lầm, không gian dối trong học tập hay công việc, không trục lợi từ những kẽ hở mà chỉ bản thân biết rõ. Một người học sinh không quay cóp trong giờ kiểm tra dù không có giám thị, một nhân viên làm đúng quy trình dù không bị kiểm soát chặt chẽ – những hành động ấy tuy nhỏ bé nhưng lại phản ánh chiều sâu đạo đức của con người. Chính trực, vì thế, không nằm ở lời tuyên bố đạo lý, mà ở lựa chọn âm thầm và bền bỉ mỗi ngày.

Sự chính trực mang ý nghĩa to lớn đối với cả cá nhân và xã hội. Với cá nhân, sống chính trực giúp con người giữ được sự thanh thản trong tâm hồn, xây dựng uy tín và niềm tin lâu dài. Người chính trực có thể chịu thiệt thòi trước mắt, nhưng về lâu dài sẽ nhận được sự tôn trọng của người khác và của chính mình. Với xã hội, sự chính trực là nền tảng của niềm tin cộng đồng. Khi con người biết sống thật, làm thật, xã hội sẽ hạn chế được gian dối, giả tạo và tạo dựng được môi trường sống lành mạnh, công bằng.

Lịch sử dân tộc Việt Nam từng ghi dấu nhiều tấm gương sống chính trực. Tô Hiến Thành là một minh chứng tiêu biểu khi đặt lợi ích quốc gia lên trên tình riêng, không vì ân nghĩa cá nhân mà làm sai nguyên tắc. Trong đời sống hiện nay, những con người âm thầm làm việc tử tế, trung thực trong từng hành động nhỏ cũng chính là hiện thân của sự chính trực. Dù không được tung hô hay chú ý, họ vẫn góp phần giữ gìn những giá trị đạo đức bền vững cho xã hội.

Tuy nhiên, cần phân biệt chính trực với sự cứng nhắc hay hình thức. Có người nói rất nhiều về đạo đức nhưng hành động lại trái ngược, biến chính trực thành “lời nói trang trí”. Ngược lại, cũng có người hiểu sai chính trực là thẳng thắn đến mức thiếu tinh tế, làm tổn thương người khác. Những cách hiểu lệch lạc ấy đều làm giảm giá trị đích thực của sự chính trực và cần được nhìn nhận, phê phán.

Từ đó, mỗi người cần ý thức rèn luyện sự chính trực từ những điều nhỏ nhất: trung thực với bản thân, dám chịu trách nhiệm, làm đúng ngay cả khi không ai kiểm tra hay ghi nhận. Chỉ khi con người sống chính trực một cách tự giác, giá trị đạo đức ấy mới thực sự bền vững và có sức lan tỏa.

Sự chính trực không ồn ào, không phô trương, nhưng lại là nền móng vững chắc cho nhân cách con người. Làm điều đúng khi không ai nhìn thấy chính là biểu hiện cao nhất của chính trực, và cũng là con đường giúp mỗi người trở thành phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình.