Bài 1: SỰ CHÍNH TRỰC TRONG THỜI ĐẠI SỐ

Bài 1: SỰ CHÍNH TRỰC TRONG THỜI ĐẠI SỐ

Đỗ Đức Dũng – 15 tháng 12 năm 2025

(Nhân chuyến đi Phan Thiết-Nha Trang-Phú Yên dự đám cưới Linh Anh cùng vợ và anh em Long+Năm; Hoàng+Làng)

Trong thời đại số, con người có thể dễ dàng xây dựng cho mình một hình ảnh lung linh trên mạng xã hội chỉ bằng vài bức ảnh được chỉnh sửa hay những câu chuyện được kể theo cách có lợi cho bản thân. Giữa thế giới của “like”, “share” và sự chú ý ấy, ranh giới giữa thật và giả trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Chính trong bối cảnh đó, sự chính trực không chỉ là một giá trị sống cần thiết mà còn là một thử thách lớn đối với mỗi con người, đặc biệt là người trẻ.

Sự chính trực là lối sống ngay thẳng, trung thực và liêm khiết, thể hiện ở sự thống nhất giữa suy nghĩ, lời nói và hành động. Người sống chính trực dám bảo vệ sự thật, dám nhận sai và không vì lợi ích cá nhân mà đánh đổi đạo đức. Quan trọng hơn, chính trực không chỉ thể hiện khi có sự giám sát của xã hội, mà còn được thử thách trong những hoàn cảnh “không ai nhìn thấy”, khi con người đứng trước lựa chọn giữa điều đúng và điều có lợi cho mình.

Trong thời đại số, sự chính trực chịu nhiều thách thức bởi môi trường mạng khuyến khích việc phô bày hình ảnh cá nhân. Không ít người sẵn sàng tô vẽ thành tích, thổi phồng bản thân, thậm chí bóp méo sự thật để thu hút sự chú ý. Chính trực, trong hoàn cảnh ấy, thể hiện ở việc tôn trọng sự thật, không sống ảo, không lan truyền thông tin sai lệch, không đánh đổi giá trị đạo đức để lấy sự nổi tiếng nhất thời. Người chính trực biết sử dụng công nghệ như một công cụ phục vụ cuộc sống, chứ không để nó chi phối nhân cách của mình.

Sự chính trực mang ý nghĩa sâu sắc đối với cả cá nhân và xã hội. Với cá nhân, chính trực giúp con người xây dựng uy tín, tạo nền tảng cho sự trưởng thành bền vững và mang lại sự thanh thản trong tâm hồn. Một người có thể không nổi bật trên mạng xã hội, nhưng nếu sống chính trực, họ sẽ được tin cậy trong đời sống thực. Với xã hội, chính trực là nền tảng của niềm tin. Một cộng đồng mà con người sống thật, làm thật sẽ hạn chế gian dối, xây dựng được môi trường minh bạch, lành mạnh, từ đó thúc đẩy sự phát triển lâu dài.

Lịch sử dân tộc đã ghi nhận nhiều tấm gương sống chính trực. Chu Văn An là minh chứng tiêu biểu khi dám dâng “Thất trảm sớ” để bảo vệ lẽ phải, dù biết hành động ấy có thể khiến ông mất đi địa vị và quyền lực. Trong đời sống hôm nay, sự chính trực còn được thể hiện ở những hành động giản dị nhưng đáng quý: một học sinh từ chối gian lận trong thi cử, một người trẻ không chạy theo “hào quang ảo” mà trung thực với năng lực của mình. Những con người ấy chính là điểm tựa niềm tin giữa một xã hội nhiều biến động.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng chính trực không đồng nghĩa với cứng nhắc hay cực đoan. Có người nhân danh “sống thẳng” để phán xét, làm tổn thương người khác; ngược lại, cũng có người chỉ nói đạo lý nhưng sống thiếu trung thực, chạy theo hình thức. Những biểu hiện lệch lạc đó làm méo mó giá trị của sự chính trực và cần được phê phán.

Trong thời đại số, rèn luyện sự chính trực là trách nhiệm của mỗi cá nhân. Mỗi người cần bắt đầu từ những việc nhỏ: nói thật, làm đúng, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, dám chịu trách nhiệm với hành động của mình. Khi con người biết giữ gìn sự chính trực, họ không chỉ bảo vệ nhân cách cá nhân mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh, đáng tin cậy hơn.

Sự chính trực chính là “la bàn đạo đức” giúp con người không lạc hướng giữa thế giới nhiều ánh sáng ảo. Dù công nghệ có phát triển đến đâu, sống thật và sống đúng vẫn luôn là lựa chọn khó nhưng đúng, và cũng là nền tảng cho giá trị bền vững của con người trong tương lai.