Bài 1: Học tập không phải để hơn người khác, mà để không bị bỏ lại

Bài 1: Học tập không phải để hơn người khác, mà để không bị bỏ lại

Đỗ Đức Dũng – Phó Tổng giám đốc

Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia

Ngày 24 tháng 1 năm 2026

Ngẫm suy 10 chủ đề truyền cảm hứng theo góc nhìn của một người từng trải về xã hội, có tham gia lãnh đạo, không hô hào, không khẩu hiệu, mà gửi được niềm tin, khát vọng và động lực học tập – đổi thay – phát triển cho anh em đồng nghiệp. 1. Học tập không phải để hơn người khác, mà để không bị bỏ lại – với Thông điệp gửi gắm: Không ai bị ép phải giỏi hơn người khác, nhưng ai cũng cần giỏi hơn chính mình của ngày hôm qua. 2. Mỗi cá nhân mạnh lên là tập thể bền vững hơn – với Thông điệp: Sự trưởng thành của từng người là nền móng cho sự bền vững của tổ chức. 3. Đổi thay không phải để phá cái cũ, mà để giữ cái tốt – với Thông điệp: Ai hiểu sâu cái cũ mới đủ bản lĩnh bước sang cái mới. 4. Làm việc lớn bắt đầu từ thái độ nghiêm túc với việc nhỏ– với Thông điệp: Không có việc nhỏ khi nó ảnh hưởng đến chất lượng chung. 5. Tư duy hệ thống – chìa khóa của người làm việc trong thời đại mới – với Thông điệp: Hiểu bức tranh lớn giúp mỗi người thấy rõ giá trị công việc của mình. 6. Trí tuệ tập thể luôn mạnh hơn nỗ lực đơn lẻ - với Thông điệp: Biết hỏi, biết chia sẻ cũng là một dạng năng lực. 7. Công nghệ không thay thế con người, nhưng sẽ thay thế người không chịu học – với Thông điệp: Học để làm chủ công cụ, không phải để bị công cụ dẫn dắt. 8. Kỷ luật cá nhân là nền tảng của tự do sáng tạo – với Thông điệp: Càng kỷ luật, càng có không gian để sáng tạo.9. Làm việc vì tập thể cũng chính là làm cho tương lai của chính mình- với Thông điệp: Không ai thiệt khi làm việc tử tế cho tập thể. 10. Khát vọng chung tạo nên con đường dài - với Thông điệp: Khi mục tiêu đủ lớn, mọi nỗ lực đều có ý nghĩa. Xin giới thiệu bài viết theo từng chủ đề.

Trong đời sống xã hội hiện đại, người ta thường nói nhiều đến cạnh tranh, đến việc phải “giỏi hơn”, “nhanh hơn”, “đi trước”. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, động lực bền vững nhất của việc học tập không nằm ở việc hơn người khác, mà ở một điều giản dị hơn rất nhiều: không để mình bị bỏ lại phía sau.

Thế giới hôm nay thay đổi với tốc độ chưa từng có. Kiến thức từng được xem là nền tảng vững chắc của ngày hôm qua có thể nhanh chóng trở nên lạc hậu chỉ sau vài năm, thậm chí vài tháng. Công nghệ, phương pháp làm việc, cách tổ chức hệ thống và cả cách tư duy đều đang dịch chuyển. Trong bối cảnh ấy, học tập không còn là câu chuyện của tuổi trẻ hay của bằng cấp, mà trở thành một yêu cầu sống còn của mỗi người đang đứng trong guồng quay của xã hội.

Điều đáng nói là, học tập không nhất thiết phải xuất phát từ tham vọng vượt lên người khác. Khi động cơ học tập chỉ nhằm so sánh, hơn thua, con người rất dễ mệt mỏi, dễ tự ti hoặc tự mãn. Trái lại, khi học để không bị tụt lại, để hiểu đúng công việc của mình, để làm tốt hơn phần việc mình được giao, việc học trở nên nhẹ nhàng hơn, bền bỉ hơn và thực chất hơn.

Trong một tập thể, không phải ai cũng cần trở thành người xuất sắc nhất. Nhưng ai cũng cần đủ năng lực để không trở thành mắt xích yếu. Một người không chịu học thêm, không cập nhật kiến thức mới, không mở rộng tư duy sẽ sớm thấy mình lạc lõng, dù môi trường xung quanh vẫn đang tiến lên từng ngày. Sự tụt hậu ấy không diễn ra đột ngột, mà âm thầm, chậm rãi, cho đến khi chính người trong cuộc nhận ra mình không còn theo kịp nhịp làm việc chung.

Học tập, vì thế, trước hết là trách nhiệm với chính bản thân. Học để giữ được giá trị nghề nghiệp. Học để không trở thành gánh nặng cho tập thể. Học để có thể trao đổi, phối hợp và đóng góp một cách bình đẳng với đồng nghiệp. Khi mỗi cá nhân đều ý thức được điều này, tập thể tự nhiên sẽ mạnh lên, không cần những khẩu hiệu lớn lao.

Ở góc độ lãnh đạo và quản lý, một tổ chức chỉ thực sự phát triển khi tạo được văn hóa học tập liên tục. Đó không phải là văn hóa ép buộc, mà là môi trường trong đó việc học được nhìn nhận như một phần tất yếu của công việc. Ở đó, người học không bị xem là “chưa biết”, mà được trân trọng vì tinh thần cầu thị; người chia sẻ kiến thức không bị coi là “khoe mẽ”, mà được ghi nhận vì đóng góp cho tri thức chung.

Cũng cần nhìn nhận rằng, học tập trong giai đoạn hiện nay không chỉ là học thêm kiến thức chuyên môn. Đó còn là học cách tư duy hệ thống, học cách làm việc với dữ liệu, học cách tiếp cận vấn đề đa chiều, học cách phối hợp liên ngành. Quan trọng hơn, là học cách thay đổi chính mình, vượt qua thói quen cũ, cách nghĩ cũ khi chúng không còn phù hợp.

Nhiều người e ngại việc học vì sợ mình không theo kịp, sợ phải thừa nhận những thiếu sót của bản thân. Nhưng thực ra, chỉ những người dám học mới thực sự có cơ hội đi tiếp. Xã hội không loại bỏ những người chưa giỏi, xã hội chỉ bỏ lại những người không chịu thay đổi.

Học tập không làm con người nhỏ đi. Ngược lại, nó giúp con người hiểu rõ vị trí của mình trong một bức tranh lớn hơn. Khi biết mình đang ở đâu, thiếu gì và cần bổ sung điều gì, mỗi người sẽ có tâm thế vững vàng hơn, không hoang mang trước thay đổi, không sợ hãi trước cái mới.

Cuối cùng, cần nhấn mạnh rằng: học tập không phải là cuộc đua ngắn hạn. Đó là một hành trình dài, âm thầm, đôi khi không mang lại kết quả ngay lập tức. Nhưng chính hành trình ấy tạo nên sự khác biệt giữa những người có thể đồng hành lâu dài với tập thể và những người dần bị bỏ lại bên lề.

Trong một xã hội đang chuyển động nhanh, học tập chính là cách mỗi người tự giữ mình ở lại trong dòng chảy phát triển. Không phải để hơn ai, mà để vẫn còn chỗ đứng, còn tiếng nói và còn khả năng đóng góp. Và khi mỗi cá nhân đều giữ được nhịp đi của mình, tập thể sẽ có đủ nội lực để đi xa, đi vững và đi cùng nhau.